Η Όσφρηση των Σκύλων και η Σημασία της

Η όσφρηση των σκύλων είναι ένα φυσικό τεχνολογικό θαύμα και μακράν η ισχυρότερή τους αίσθηση. Εξελικτικά, η αίσθηση της όσφρησης τους βοηθά να αναζητούν φαγητό, ταίρι, τους απογόνους τους, να αποφεύγουν τους κινδύνους, αλλά και επικοινωνιακά.

Τα παρακάτω στοιχεία δείχνουν πόσο πραγματικά εκπληκτικό όργανο είναι η μύτη των σκύλων:

  • Σε σχέση με τη δική μας, η όσφρηση των σκύλων είναι έως 100.000 ισχυρότερη. Αυτό σημαίνει ότι ενώ εμείς μπορούμε να καταλάβουμε ότι ο καφές μας έχει ζάχαρη μόνο από τη μυρωδιά, ένας σκύλος μπορεί να ανιχνεύσει μισό κουταλάκι ζάχαρης σε μια πισίνα ολυμπιακών διαστάσεων.
  • Οι σκύλοι μπορούν να μυρίσουν ξεχωριστά με κάθε ρουθούνι. Ακριβώς όπως τα μάτια μας συνθέτουν δύο ελαφρώς διαφορετικές απόψεις του κόσμου και ο εγκέφαλός μας τις συνδυάζει για να σχηματίσει μια τρισδιάστατη εικόνα, ο εγκέφαλος ενός σκύλου χρησιμοποιεί τις διαφορετικές οσμές από κάθε ρουθούνι προκειμένου να προσδιορίσει ακριβώς πού βρίσκονται τα αντικείμενα στο περιβάλλον.
  • Οι σκύλοι έχουν μέχρι 300 εκατομμύρια οσφρητικούς υποδοχείς στις μύτες τους* έναντι μόνο 6 εκατομμυρίων που έχουμε εμείς. Και το μέρος του εγκεφάλου τους που είναι αφιερωμένο στην ερμηνεία αυτών των υποδοχών είναι περίπου 40 φορές μεγαλύτερο από το δικό μας.
  • Αντίθετα με εμάς, οι σκύλοι μπορούν να μυρίζουν και να αναπνέουν ταυτόχρονα. Οι μύτες των σκύλων είναι σχεδιασμένες έτσι ώστε ο αέρας να κινείται την ίδια στιγμή προς τα μέσα και προς τα έξω δημιουργώντας μια συνεχή κυκλοφορία αέρα (ταυτόχρονη εισπνοή και εκπνοή).

Το 2014 στην Ιταλία δύο εκπαιδευμένοι σκύλοι ανίχνευσαν τον καρκίνο του προστάτη σε 320 ασθενείς με ποσοστό επιτυχίας 98%. Οι ειδικοί εκτιμούν πως οι σκύλοι θα δώσουν τη δυνατότητα να αναπτυχθούν καινούργιες διαγνωστικές τεχνικές στην ιατρική που θα βασίζονται σε ηλεκτρονικές «μύτες», οι οποίες θα αντιγράφουν τον τρόπο που λειτουργεί η μύτη των σκύλων.

Εκτιμάται ότι οι σκύλοι μυρίζουν το περιβάλλον περίπου το 33% του χρόνου όταν βρίσκονται έξω, και έτσι παίρνουν πολλές πληροφορίες για το ποιος ήταν εκεί, πόσο μεγάλος ήταν, αν ένας θηλυκός σκύλος είναι αναπαραγωγικά ενεργός και, ίσως, τι αισθάνονται.

Η αίσθηση της όσφρησης ενός σκύλου είναι πολύ πιο ξεχωριστή από την απλή κατηγοριοποίηση μιας συγκεκριμένης μυρωδιάς ως καλής ή κακής. Σύμφωνα με μια νέα έρευνα, όταν οι σκύλοι είναι στα ίχνη μιας συγκεκριμένης οσμής σχηματίζουν μια προσδοκία στον εγκέφαλό τους για το αντικείμενο που αναζητούν και αναμένουν να το βρουν.

Από επικοινωνιακή άποψη, αν υποτεθεί ότι το μέγεθος του σώματος είναι καθοριστική ένδειξη της ανταγωνιστικής ικανότητας ενός σκύλου (της δύναμής του), οι μικρόσωμοι ενήλικοι αρσενικοί σκύλοι είναι πιθανό να μαρκάρουν μέσω ούρησης σε υψηλότερο σημείο σε σχέση με το σωματικό τους μέγεθος από ό,τι οι μεγαλόσωμοι αρσενικοί, προκειμένου να δώσουν την εντύπωση ψηλότερου (και άρα ισχυρότερου) σκύλου.

Παρομοίως, προηγούμενες έρευνες έδειξαν ότι οι μικρόσωμοι σκύλοι ουρούν περισσότερο από τους μεγαλόσωμους, δείχνοντας ίσως έτσι μια προτίμηση στο μαρκάρισμα απ’ ό,τι στις άμεσες αλληλεπιδράσεις με άλλους σκύλους – οι οποίες θα μπορούσαν να είναι επικίνδυνες.

Παρόλο που αίσθηση της όσφρησης είναι ισχυρή σε όλους τους σκύλους, δεν έχουν όλες οι φυλές τις ίδιες δυνατότητες. Πρωταθλητές έρχονται τα κυνηγόσκυλα, ενώ κάποιες δημοφιλείς φυλές όπως τα λυκόσκυλα και τα λαμπραντόρ κατατάσσονται σε υψηλές θέσεις. Αντίθετα, οι οσφρητικές ικανότητες κάποιων βραχυκέφαλων φυλών όπως τα Pug είναι, συγκριτικά, περιορισμένες.

Τέλος, μια πολύ πρόσφατη έρευνα για την όσφρηση των σκύλων κατέληξε στα εξής σημαντικά συμπεράσματα:

  • Η όσφρηση αυξάνει τη θετική κρίση των σκύλων ή την «αισιοδοξία» τους.
  • Η πρακτική άσκηση της όσφρησης επιτρέπει στους σκύλους να εκφράζουν τη φυσική τους συμπεριφορά και να είναι πιο αυτόνομοι.
  • Η φυσική συμπεριφορά και το δικαίωμα να κάνουν τις δικές τους επιλογές είναι δύο βασικοί παράγοντες για την καλή διαβίωση των ζώων.
  • Οι δραστηριότητες που βασίζονται στην όσφρηση συμβάλλουν στην ευημερία των σκύλων.

Στην ίδια έρευνα σημειώνεται ότι, στο βαθμό που δεν μπορούν να επιλέξουν τις καθημερινές τους δραστηριότητες, οι κατοικίδιοι σκύλοι μπορούν να θεωρηθούν «αιχμάλωτοι» (των ιδιοκτητών τους). Επίσης (οι κατοικίδιοι σκύλοι), γενικά δεν έχουν την ευκαιρία να εκφράσουν κάποιες από τις φυσικές συμπεριφορές που είναι απαραίτητες για την ευημερία τους – όπως η όσφρηση.

Όταν οι σκύλοι δεν ασκούν αρκετά τις εκπληκτικές οσφρητικές τους ικανότητες, δηλαδή να απολαμβάνουν, να επεξεργάζονται και να αξιολογούν το περιβάλλον από ποικίλες οσμές, χάνουν σημαντικές πληροφορίες για τον κόσμο τους και αισθάνονται στέρηση.

Οι βόλτες, που πρέπει να είναι συχνές, είναι ίσως οι μοναδικές ευκαιρίες που έχει ο σκύλος να είναι σκύλος, γιατί τότε μπορεί να ασκήσει την όσφρησή του – η οποία αποτελεί γι’ αυτόν φυσική συμπεριφορά και ζωτικής σημασίας ανάγκη.

Πηγές

  1. Bekoff, M. (2019) “Allowing Dogs to Sniff Helps Them Think Positively”, Psychology Today (Feb 7)
  2. Bräuer, J., & Belger, J. (2018). “A Ball is Not a Kong: Odor Representation and Search Behavior in Domestic Dogs (Canis Familiaris) of Different Education”. Journal of Comparative Psychology, 132(2), 189-199
  3. Δεληγιάννης, Κ. (2014) “Τα Σκυλιά Μυρίζουν τον Καρκίνο”, Καθημερινή (6 Σεπ.)
  4. Duranton, C., & Horowitz, A. (2018). “Let me Sniff! Nosework Induces Positive Judgment Bias in Pet Dogs”. Applied Animal Behaviour Science (December)
  5. Heisler, Y. (2018) «A Dog’s Sense of Smell is Even More Advanced than we Realized», BGR (7 Mar)
  6. McGuire, B., Olsen, B., Bemis, K.E. & Orantes, D. (2018) “Urine Marking in Male Domestic Dogs: Honest or Dishonest?”, Journal of Zoology (Jul 25)
  7. McGuire, B., & Bemis, K.E. (2017) “Scent Marking in Shelter Dogs: Effects of Body Size”, Applied Animal Behaviour Science (January)
  8. Semigran, A. (n.d.) “5 Dog Nose Facts You Probably Didn’t Know”, PetMD

*Σύμφωνα με άλλη πηγή, οι σκύλοι έχουν 220 εκ. οσφρητικούς υποδοχείς και οι άνθρωποι 5 εκ.